De Vijf Elementen

ACHTERGROND INFORMATIE

Macrokosmos: de Vijf Elementen in de natuur

 [    In de lente, als de natuur ontwaakt uit haar winterslaap, begint alles te groeien (de energie stijgt omhoog) en komt onze Aarde weer tot leven. Bij de
        lente hoort het element Hout.

 [        Bij de zomer hoort het element Vuur, dat de Yang-energie symboliseert. In de zomer staat alles in bloei en de natuur bereikt haar hoogtepunt. De
       energie is intens en breidt zich uit, herkenbaar aan het bloeien van de bloemen en het gezoem in de lucht.

 [      Als de energie haar hoogste punt bereikt heeft, begint ze weer te dalen. Hier is sprake van harmonie tussen Yin en Yang en de energie stabiliseert
       zich. Dit omslagpunt vindt plaats in de nazomer met het element Aarde.

 [       De herfst hoort hij het element Metaal, omdat dit de periode is waarin de natuur de energie naar haar binnenste begint te concentreren. De bomen
       verliezen hun blad en de energie zit alleen nog maar in de stam.

 [    Deze geconcentreerde energie begint in de winter in te dalen. Dit is de periode van het element Water. Deze energie is koud en stroomt omlaag. Het
       plantenleven speelt zich voornamelijk af binnenin onze Aarde.

Microkosmos: de Vijf Elementen in het lichaam en de energie-organen

De term "energie-organen" geeft het verschil aan tussen de westerse en Chinese geneeskunst als het gaat om de organen en hun functie. De Chinese geneeskunst bekijkt de functie van de organen vanuit een energetisch standpunt. De westerse geneeskunde bekijkt het vanuit een anatomisch, natuurkundig en biochemisch standpunt.

 [    Energie-orgaan lever
        De leverenergie verspreidt zich naar boven net als een groeiende boom. Daarom hoort de lever bij het element Hout. De lever slaat bloed op en regelt
        de hoeveelheid bloed die in ons lichaam circuleert. als we rusten of slapen wordt een deel van ons bloed in de lever opgeslagen. Zodra we actief
        worden, wordt het bloed weer afgegeven. De tweede functie van de lever is het harmoniseren van de Chi en de bloedstroom.

 [    Energie-orgaan hart
        Een van de taken van het hart is het verwarmen van het lichaam. Vuur, met de verwarmende en zich uitbreidende eigenschappen, hoort dan ook bij dit
        orgaan. Een andere belangrijke taak is de controle van de bloedcirculatie. De pompfunctie verdeelt het bloed door het hele lichaam. Volgens de
        Chinese filosofie zetelt de geest in het hart. Met de geest worden hier activiteiten zoals denken, alert zijn en slapen bedoeld.

 [      Energie-orgaan milt
       De milt is in de Chinese filosofie verantwoordelijk voor de spijsvertering: de opname van ons voedsel, de stofwisseling en het watertransport. Wanneer
       de milt zwak is, kan dat leiden tot waterophoping (oedeem) of teveel slijm. Ons voedsel komt zowel direct als indirect uit de Aarde, daarom verbinden
       we de milt met het element Aarde. Uit energetisch oogpunt hebben de milt en maag samen een stabiliserende functie in de energiehuishouding. Terwijl
       de energiestroom van de milt stijgt, daalt tegelijkertijd de energiestroom van de maag. Zo ontstaat er balans tussen de energiestromen omhoog (yang)
       en omlaag (yin). Een andere functie is ervoor zorgen dat het bloed binnen de bloedvaten blijft. Bijvoorbeeld chronische diarree met bloedverlies kan
       veroorzaakt worden door een zwakke miltenergie.

 [    Energie-orgaan longen
       De longen hebben een zeer ompacte energie-ophoping en vallen onder het element Metaal. Ze worden ook wel "de zee van energie" genoemd. De
       functie van de longen is allereerst het ademen en in de tweede plaats de verdeling van Chi (energie) door het hele lichaam. Als derde zijn de longen
       medeverantwoordelijk voor de waterhuishouding, samen met de milt en de nieren. Het water komt via ons voedsel in de maag, waar het met behulp
       van de miltenergie in ons lichaam wordt opgenomen. Via de longen wordt het water verder getransporteerd en kan zich verdelen over het hele lichaam.
       Een deel van het water verlaat ons lichaam in de vorm van zweet en een ander deel gaat naar de nieren. De nieren nemen het water op en voeren een
       deel af in de vorm van urine. Zwakke longen kan bijvoorbeeld zorgen voor astmatische klachten.

 [   Energie-orgaan nieren
      Bij de nieren hoort het element Water, omdat de nieren onder andere de waterhuishouding regelen. Deze energie stroomt net als water altijd naar
      beneden. Daarnaast ondersteunen de nieren de opname van luchtenergie. De opname van luchtenergie is niet alleen afhankelijk van de longen. De
      nieren voltooïen dit proces.  Een derde belangrijke functie van de nieren is het bewaren van de aangeboren levensessentie. Deze basisenergie, die we
      van onze ouders hebben meegekregen, is belangrijk voor onze groei, ontwikkeling en voortplanting.

Volle organen en lege organen

Bovenstaande organen worden de volle organen genoemd, omdat ze de energie opslaan. De lege organen zorgen enkel voor transport van de energie, zoals de galblaas, de dunne darm, de dikke darm, maag en blaas. Bij ieder vol orgaan hoort een leeg orgaan. Deze organen zijn nauw met elkaar verbonden, beïnvloeden elkaar en vullen elkaar aan.

Vol orgaan      Leeg orgaan
lever                 galblaas
hart                  dunne darm
milt                    maag
longen              dikke darm
nieren               blaas

Andere lichaamsdelen

Behalve het nauwe verband tussen twee organen bestaat er volgens de Chinese filosofie ook verband tussen de energie-activiteit van de inwendige organen en andere lichaamsdelen.

 [ De conditie van de nagels, de ogen en de pezen hangt af van de leverenergie.

 [ De hartenergie weerspiegelt zich in ons gezicht. De toestand van de tong en bloedvaten hangt nauw samen met deze energie.

 [ De toestand van de lippen, mond en spieren zegt iets over de milt-energie.

 [ De lichaamsbeharing, de neus en de huis hebben met de longenergie te maken.

 [ De nierenergie is van belang voor de conditie van het hoofdhaar, de oren en de botten.

De psychologie van de Vijf  Elementen

De mens bezit dus vijf energie-eigenschappen: Hout, Vuur, Aarde, Metaal en Water. Als van nature een van de vijf overheerst, dan hoor je bij een bepaald energietype.

Houttype
Het houttype heeft een krachtige en robuuste lichaamsbouw met een duidelijk ontwikkeld beendergestel, uitgesproken spieren, brede schouders en een krachtige nek. De neus is breed en hoekig. Het vierkanten gezicht heeft grote energiereserves, kan veel en hard werken en heeft weinig slaap nodig (workoholic). Dit type houdt van vrijheid, is direct en onafhankelijk. Tegelijkertijd is er de neiging tot onderdrukken en overheersen. Vanwege het organisatietalent vind je het houttype vaak in een leidinggevende positie.

Vuurtype
Het vuurtype is slank en fijngebouwd en heeft een normaal tot groot postuur. De lijnen in het gezicht zijn fijn, de huid is zacht en kleurt bij opwinding een beetje rood. Het vuurtype is open en optimistisch, snel onder de indurk en vormt zich vlot een mening. Dit type houdt van gezelschap en reageert onmiddelijk op invloeden van buitenaf. Door de neiging naar oppervlakkigheid verandert het interessegebied nogal eens. Het vuurtype is ongeduldig, vaak zelfs explosief.

Aardetype
Het lichaam van dit type is rond van vorm en zijn beendergestel is weinig geprononceerd. Ook het gezicht, het puntje van de neus en de kin zijn rond. Hulpvaardig, vriendelijk, gezellig en humoristisch. Het zijn karaktertrekken van het aardetype. De rustige uitstralling springt in het oog en de omgang met mensen is losjes en open. Het aardetype houdt niet van zwaar lichamelijk werk, maar geniet van de goede dingen van het leven. Vrienden waarderen zijn betrouwbaarheid en hulpvaardigheid.

Metaaltype
Het metaaltype is meestal smal, sierlijk en klein tot normaal gebouwd. Het gezicht is zacht en fijn en de onderste helft van het gezicht is niet vol Het voorhoofd is meestal hoog en breed. Deze mensen staan bekend als zacht en gevoelig, met een hoog spiritueel bewustzijn en scherpe zintuigen. Het metaaltype is zeer intelligent en kan zich heel goed concentreren. Doordat ze zich terughoudend opstellen lijkt het soms of ze moeilijk te benaderen zijn.

Watertype
Het watertype is atletisch gebouwd, met sterke en goed gevormde botten. Het gezicht is vaak vierkantig met een krachtige onderkin en een steile, dikke bos haar. Rustig, onwrikbaar, veel doorzettingsvermogen en enorm productief gaat het watertype door het leven. Enigszins introvert, geen gevoelens tonen en niet in het middelpunt willen staan, maken dit type sociaal gezien een eenling. In hun werk zijn ze netjes, correct en plichtsbewust. Door wilskracht bereiken ze meestal hun doel.

Emoties binnen de Vijf Elementen

Volgens de Chinese filosofie bestaat er een direct verband tussen de energie van de organen en ons gevoelsleven. Gevoelens als woede, blijdschap, bezorgdheid, verdriet en angst zijn niets anders dan de uitdrukking van een bepaalde activiteit van een orgaan. De organen staan in wisselwerking met de buitenwereld en zo wordt de energie van dit orgaan beïnvloed. Extreme woede bijvoorbeeld heeft een schadelijk effect op de lever. Ons lichaam kan een bepaalde hoeveelheid woede aan. Maar regelmatig extreme woede-uitbarstingen verstoren de leverenergie. Iemand die om elk wissewasje kwaad wordt, hoort tot het type mens die van nature een instabiele leverenergie heeft.

De emoties           lever         scheppingsdrang/woede
                             hart          vreugde/verslavingen
                             milt           verbondenheid/zorgen
                             longen      grenzen aangeven/verdriet 
                             nieren       zelfvertrouwen/angst

Emoties en lichaamsenergie
Er bestaat dus verband tussen de werking van onze organen en emoties. Daarnaast hebben de emoties ook effect op de totale energie. Woede zorgt ervoor dat de lichaamsenergie stijgt en angst zorgt ervoor dat de lichaamsenergie daalt ('de moed zakt hem in de schoenen'). Vreugde laat onze lichaamsenergie circuleren, door verdriet vermindert onze energie en zorgen veroorzaken een blokkade of stagnatie van energie. Geblokkeerde lichaamsenergie ervaren we als druk op de maag of als brok in de keel. Schrikken brengt de lichaamsenergie in de war.

Muziek
Het is algemeen bekend dat muziek een grote invloed heeft op ons gevoelsleven. De orgaanenergie kan dus ook beïnvloed worden door muziek. Bepaalde tonen brengen een bepaalde trilling voort. De E hoort bij de lever, de G bij het hart, de C bij de milt, de D bij de longen en de A bij de nieren.

Gelaatskleur
Om de conditie van de organen te bepalen zijn er verschillende manieren om diagnose te stellen, zoals de pols- en tongdiagnose. Daarnaast kijkt de Chinese arts ook naar de gelaatskleur en maakt onderscheid tussen een glanzende, gezonde gelaatskleur of matte, zieke kleuren.

De kleuren           lever         groen
                             hart          rood
                             milt          geel
                             longen     wit 
                             nieren      zwart/blauw

Reuk
Iemand die erin geschoold is, kan geuren waarnemen die op de activiteit van een bepaals orgaan wijzen.

De geuren            lever         urine
                             hart          brand/geurend 
                             milt           zoetig 
                             longen      vis 
                             nieren       rotting 

Smaak
Voedsel is energie en de smaak van voedsel wijst heeft binnen de Vijf Elementen z'n eigen energie. Bij ieder orgaan hoort een bepaalde smaak. Als iemand bijvoorbeeld overdag een bittere smaak in de mond heeft, terwijl zijn geen zuur voedsel heeft gegeten, dan wijst dit op een verstoorde hartenergie. De Chinese kruidentherapie houdt hier altijd rekening mee. De volgende smaken staan nauw met elkaar in verband.

De smaken           lever        zuur
                             hart         bitter
                             milt          zoet 
                             longen     pikant 
                             nieren      zoutig 

Voor meer informatie over praktische zaken kun je klikken op Cursus Chinese filosofie.